ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವತೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಕದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿದ ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕ ಬಸವಣ್ಣರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಅವರು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಮತ್ತು ಮಾನವತಾವಾದಿಯೂ ಹೌದು. ಜಾತಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮೌಢ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿ, “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ದುಡಿಯುವ ಕೈಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ತಂದ ಬಸವಣ್ಣರು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ.
ಬಸವಣ್ಣರ ಚಿಂತನೆ – ಸಮಾನತೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ
ಬಸವಣ್ಣರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಭೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದ ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಸಮಗಾರ ಹರಳಯ್ಯ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಯ್ಯ, ಮಾದಾರ ದೊಳಯ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಧುವರಸ, ಕುರುಬ ಬೊಮ್ಮಣ್ಣ, ಡೋಹರ ಕಕ್ಕಯ್ಯ, ಸೂಳೆಸಂಕವ್ವ ಮುಂತಾದ ಶರಣರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಭೇದಭಾವ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದಾಗ ಇಂತಹ ಸಮಾನತೆಯ ವೇದಿಕೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿ.
ಬಸವಣ್ಣರ ವಚನಗಳು ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಹೃದಯ ತಲುಪಿದವು. ದೇವರನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೇ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಅವರು ಸಾರಿದರು. ದಾಸೋಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದವು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಕರ್ಮಭೂಮಿ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಈಗ ಹೇಗಿದೆ ನೋಡಿ
![]() |
| ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾದ್ವಾರ |
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ – ಮಹನೀಯರ ಜನ್ಮಭೂಮಿ
ಬಸವಣ್ಣರನ್ನು ನಾಡಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪವಿತ್ರ ನೆಲವೇ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ. ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 45 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಇಂದಿಗೂ ಬಸವಣ್ಣರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಷ್ಟಕೋನಾಕೃತಿ ಶೈಲಿಯ 90 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಸವೇಶ್ವರ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣರ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಅವರ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾದ ಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ತಂದೆ ಮಾದರಸ, ತಾಯಿ ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆ, ಅಕ್ಕ ನಾಗಮ್ಮ ಅವರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗುರು ಜಾತವೇದ ಮುನಿಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸ್ಮಾರಕದ ಕೆಳ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ 250 ಆಸನಗಳ ಸಭಾಭವನ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
![]() |
| ಬಸವೇಶ್ವರ ಸ್ಮಾರಕ |
ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ – ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆನಪು
ಬಾಗೇವಾಡಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಇದನ್ನು 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ನಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಭಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣರ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಶಿಲ್ಪ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದೆ. ಕೂಡಲ ಸಂಗಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕೂಡಲಸಂಗಮ- ಬಸವಣ್ಣನ ಐಕ್ಯಸ್ಥಳ, ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮದ ಮಹತ್ವ
![]() |
| ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ |
ಇಂಗಳೇಶ್ವರ – ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಂಪರೆ
ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ ಬಸವಣ್ಣರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಇಂಗಳೇಶ್ವರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಸವಣ್ಣರ ತಾಯಿ ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆಯ ತವರೂರು ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಇಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದರು ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಬಾಗೇವಾಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಊರೂ ಕೂಡ ಭಕ್ತರ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತಮಠದ ವತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಚನ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಮಂಟಪ ವಿಶೇಷ ಗಮನಾರ್ಹ. ಕಟ್ಟಡದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಸವಣ್ಣ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಶರಣರ 1500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಚನಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ 1968ರಲ್ಲಿ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಬಳಿಕ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ದಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ತಾಣ ವಚನ ಪರಂಪರೆಯ ಜೀವಂತ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೇ ಸರಿ.
![]() |
| ಇಂಗಳೇಶ್ವರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಬಸವಣ್ಣರ ತಾಯಿ ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆ ಸ್ಮಾರಕ |
ಬಸವಣ್ಣರ ತತ್ವಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ
ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಸವಣ್ಣರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಜಾತಿ-ಧರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ “ಒಬ್ಬನೆ ದೇವ, ಹೆಸರು ಹಲವು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಮಾನವತೆಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಯಕದ ಗೌರವ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ ಬದುಕು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಸವಣ್ಣರು ಸಾರಿದ ಶಾಶ್ವತ ಮೌಲ್ಯಗಳು.
ಅವರ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಮಾದರಿ ಇಂದಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ವ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶ, ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆ – ಇವುಗಳೇ ಸುಸ್ಥಿರ ಸಮಾಜದ ಆಧಾರ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕನಕದಾಸರ ಕರ್ಮಭೂಮಿ ಕಾಗೆನೆಲೆ ಈಗ ಹೇಗಿದೆ ನೋಡಿ
![]() |
| ಬಸವೇಶ್ವರ ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ ಬಸವಣ್ಣರ ಮೂರ್ತಿ |
ಪ್ರವಾಸ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಮತ್ತು ಇಂಗಳೇಶ್ವರ ತಾಣಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತರಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಬಸವಣ್ಣರ ಜೀವನ, ವಚನ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಸವ ಜಯಂತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಮಹೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಊರು ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಸವಣ್ಣರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕನಲ್ಲ, ಸಮಸ್ತ ಮಾನವಕೋಟಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದ ಚಿಂತಕ. ಅವರ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶ, ಕಾಯಕದ ಮಹತ್ವ, ದಾಸೋಹದ ತತ್ವ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳು.
ನೀವೂ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಮತ್ತು ಇಂಗಳೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಈ ಮಹಾನ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಬನ್ನಿ. ಇಂತಹ ತಾಣಗಳು ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು. ಬಸವಣ್ಣರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿದೆ.





