 |
| ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ ಯುವತಿ ಮತ್ತು ದೇವರಾಯ |
ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮುದ್ಗಲ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1053ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮುದ್ದಪ್ಪ ರೆಡ್ಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಹೋಯ್ಸಳರು, ಬಹಮನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹಮನಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಈ ಕೋಟೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುವ ಯುದ್ಧವೆಂದರೆ- ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸಂಘರ್ಷ.
 |
| ಮುದ್ಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಹೊರಗೋಡೆ |
ದೇವರಾಯನ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗಳು
15ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಕಾಲ ಅದು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲನೇ ದೇವರಾಯ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ. ಅವನ ಆಡಳಿತ ಹೊಸದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಇತ್ತು. ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಒಳಜಗಳಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಹೊಸ ರಾಜನಾಗಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡ ದೇವರಾಯನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.
ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಅರಮನೆಗೆ ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಂದನು. ಆತ ಮುದ್ಗಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜನ ಮುಂದೆ ವರ್ಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಸುಂದರ ಯುವತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದನು. ಆ ಯುವತಿ ಮುದ್ಗಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುದ್ಗಲ್ ಪ್ರದೇಶ ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿತ್ತು.
 |
| ಯುವತಿ ಬಗ್ಗೆ ದೇವರಾಯನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ |
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳು ದೇವರಾಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಆಸೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವು. ಆ ಯುವತಿಯನ್ನು ನೋಡದೇ ಇದ್ದರೂ ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ರಾಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ರಾಜ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಕೊನೆಗೆ ಅದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಮುದ್ಗಲ್ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಯುವತಿಯ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದವು.
ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗಳು ನೇರವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಣಿ ಆಗಬಹುದು ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಚ್ಚರಿಯನ್ನೇ ತಂದಿತು. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಅದು ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ಆ ಯುವತಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಳು.
ಅವಳ ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಕಾರಣವೂ ಇತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋದರೆ ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿದ್ದಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಒಳಜಗಳಗಳು ಅವಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ 'ನಾನು ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.
 |
| ರಾಜನ ಮದುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಯುವತಿ |
ಪ್ರೇಮದ ನಿರಾಕರಣೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಯುದ್ಧ
ಈ ಸುದ್ದಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ ದೇವರಾಯನ ಕೋಪ ಮಿತಿಮೀರಿತು. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗಳು ತನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಸಹಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಮದ ನಿರಾಕರಣೆ ಅಲ್ಲ; ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ಎಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದನು.
ಕೋಪಗೊಂಡ ದೇವರಾಯನು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು. ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮುದ್ಗಲ್ ಕಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಯುವತಿಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಆಗಲೇ ಮುದ್ಗಲ್ ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಯುವತಿಯ ಕುಟುಂಬ ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಓಡಿ ಬಹಮನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿತು. ವಿಜಯನಗರದ ಸೈನಿಕರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಡುಕಿದರೂ ಯುವತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಸೈನ್ಯ ಮುದ್ಗಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸತೊಡಗಿತು. ಮನೆಗಳು ಸುಟ್ಟವು, ಜನರು ಓಡಿಹೋದರು, ದೋಆಬ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕರಕಲಾರಂಭಿಸಿತು.
 |
| ಯುವತಿಗಿಗಾಗಿ ಮುದ್ಗಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘೋರ ಯುದ್ಧ |
ದೋಆಬ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತು. ಬಹಮನಿ ಸೇನೆ ವಿಜಯನಗರದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗತೊಡಗಿತು. ಬಂಕಾಪುರ ಮತ್ತು ಅದೋನಿಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಕುಸಿದವು. ಕೋಟೆಗಳು ನೆಲಸಮವಾದವು. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಯ ನಿರಾಕರಣೆ ಈಗ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು.
 |
| ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಊರು ತೊರೆದ ಯುವತಿ ಕುಟುಂಬ |
ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಥೆ
ಕೊನೆಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜ ದೇವರಾಯನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಕೇಳುವುದರ ಹೊರತು ಬೇರೆ ದಾರಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬಹಮನಿಗಳು ಭಾರೀ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬೇಡಿದರು. ಚಿನ್ನ, ಮುತ್ತು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇವರಾಯನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನೇ ಫಿರೋಜ್ ಶಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.
ಆದರೆ ಈ ಕಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ ಭಾಗ ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗಾಗಿ ಈ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತೋ, ಆ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗಳು ಕೊನೆಗೆ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನ ಫಿರೋಜ್ ಶಾ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದಳು ಎಂದು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುವತಿ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಕಥೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿತು.
 |
| ಮುದ್ಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ |
ಇಂದು ಕೂಡ ಮುದ್ಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧಗಳ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ನಿಂತಿವೆ. ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ಇನ್ನೂ ಕತ್ತಿಗಳ ಝಳಪಾಟ, ಕುದುರೆಗಳ ದೌಡು, ಆನೆಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ಸಾಮ್ರಾಟರ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣಿನ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬರುವಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನೆಲಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದಿವೆ, ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದಿವೆ. ಆದರೆ ಮುದ್ಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಈ ಯುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಜನರನ್ನು ಕುತೂಹಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
