 |
| ಮೈಸೂರು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆ |
ಮೈಸೂರು ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮೊದಲು ನೆನಪಾಗುವುದು ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ, ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ ಹಾಗೂ ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ವೈಭವ. ಆದರೆ ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗೂ ಅರಮನೆಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆ. ಹಸಿರು ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಅರಮನೆ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜವಂಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ, ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಭವವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.
ರಾಜಕುಮಾರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅರಮನೆ
ಈ ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರು ರಾಜವಂಶದ ಕಥೆಯೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಸರಾದ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ತಮ್ಮ ಮುದ್ದು ಸಹೋದರಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಮ್ಮನ್ನಿಯವರು ವಾಸಿಸಲು ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಮ್ಮನ್ನಿಯವರು ಮಹಾರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1897ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂತರಾಜ್ ಅರಸರು ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಾಂತರಾಜ್ ಅರಸರು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಿವಾನರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.1901ರಲ್ಲಿ ಈ ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಗೊಂಡು 1905ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವಾಗಿತ್ತು.
 |
| ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಸಹೋದರಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ |
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಭವ
ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಯು ಸುಮಾರು ಆರು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅರಮನೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 125 ಕೊಠಡಿಗಳು, 300 ಕಿಟಕಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 287 ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿರುವ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಇವೆ. ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ವಿಶಾಲ ದಾರಿಗಳು, ಅಲಂಕೃತ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಈ ಅರಮನೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.ಮೈಸೂರು ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಂತೆ ಈ ಅರಮನೆಯೂ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಭವವನ್ನು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅರಮನೆಯಿಂದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದವರೆಗೆ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಅರಮನೆ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ 1968ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.2001ರಲ್ಲಿ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಸುಮಾರು 1.17 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯವು 2006ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಅರಮನೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರೆಯಿತು.
ಇಂದು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
 |
| ಜಾನಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ |
ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಖಜಾನೆ
ಈ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಅದರೊಳಗಿರುವ ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು. ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು, ಶಿಲಾಯುಗದ ಆಯುಧಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ವಸ್ತುಗಳು, ಬುದ್ಧನ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳು, ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು, ತಾಮ್ರಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿವೆ.ಬನವಾಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಈ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾವು ಕಾಲಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಯುಗಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೇಲ್ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ. ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ರಿಂದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
 |
| ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಮೂರ್ತಿಗಳು |
ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಮಹನೀಯರ ನೆನಪು
ಅರಮನೆಯ ಕಲ್ಯಾಣಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಮಹನೀಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಬಳಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಕನ್ನಡಕಗಳು, ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.ಕುವೆಂಪು, ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ, ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಗೋವಿಂದ ಪೈ, ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ, ತ್ರಿವೇಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಹನೀಯರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿವೆ. ಅವರ ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಈ ವಸ್ತುಗಳು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಮೈಸೂರು ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೋಪಿನಂತಹ ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜಾನಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಜಾನಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು.ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾನಪದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿವೆ. ರಥಗಳು, ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು, ನವರಾತ್ರಿ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಕೀಲುಗೊಂಬೆಗಳು, ಸೂತ್ರದ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಆಯುಧಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುಗಳು, ಗರಡಿಮನೆ ಸಾಧನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
ಈ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ತರಿಸುತ್ತವೆ.
 |
| ಅರಮನೆ ಎದುರುಗಡೆ ಇರುವ ಕುದುರೆಗಳ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು |
ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಅಗತ್ಯ
ಇಷ್ಟೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಈ ಅರಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ, ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆ ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿಯ ಹಸಿರು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆ ಮೈಸೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ರಾಜವಂಶದ ವೈಭವ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ನೋಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಈ ತಾಣ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಸೊಬಗನ್ನು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಾಗ ಒಮ್ಮೆ ತಪ್ಪದೇ ಈ ಅರಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅದರ ವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.
