ಕುಮಟಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ: 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಾಜರ ರೆಸಾರ್ಟ್!

ಕುಮಟಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ

ವಿಜಯಪುರ ಎಂದಾಗ ತಕ್ಷಣ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು ಬರಡು ಬಿಸಿಲು, ವಿಶಾಲ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಆದಿಲ್‌ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳು. ಅಂತಹ ಉಷ್ಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ರಾಜವಂಶದವರು ರೂಪಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಕುಮಟಗಿ ಹತ್ತಿರದ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ (Summer Palace).

ಇದು ಕೇವಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಂದಿರವಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಜ್ಞಾನ, ಚಾತುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯ- ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ತಂಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಇದು.

ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ

ಈ ಅರಮನೆ ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 20 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಿಂದಗಿ ರಸ್ತೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕುಮಟಗಿ ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ ತಲುಪಬಹುದು. ಅರಮನೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಿಶಾಲ ಕೆರೆ ಇದೆ. ಈ ಕೆರೆಯೇ ಅರಮನೆಯ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕುಮಟಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ

ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಇದು ಆದಿಲ್‌ಶಾಹಿ ವಂಶದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ Mohammed Adil Shah (ಕ್ರಿ.ಶ. 1627–1656) ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ Gol Gumbaz ಎಂಬ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಸಂಗತಿ ಆ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕುಮಟಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ರಾಜಪರಿವಾರದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜಯಪುರದ ಉಷ್ಣ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಈ ಸ್ಥಳ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ರಾಮಲಿಂಗ ಡ್ಯಾಮ್ – ವಿಜಯಪುರದ ಮರೆತುಹೋದ ನೀರಾವರಿ ಅದ್ಭುತ

ಕುಮಟಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ

ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು A.C ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಈ ಅರಮನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂಗತಿ ಅಂದರೆ ಅದರ ತಂಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇಂದಿನ A.C. ಇದ್ದಂತೆ, ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ ತಂಪಾಗಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆ ಸುತ್ತ ಆಳವಾದ ಕಾಲುವೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಆ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯಿಂದ ನೀರು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೀರಿನ ನಡುವೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದವು.

ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಡಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಹರಿದಾಗ ಗೋಡೆಗಳು ತಂಪಾಗುತ್ತವೆ. ನೀರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಣಗುವಾಗ ಸುತ್ತಲಿನ ಬಿಸಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ A.C. ಯ ಮೂಲ ಯೋಚನೆ ಅಂದರೆ, ಬಿಸಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದು- ಆ ಕಲ್ಪನೆ ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಕೆಲವು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ನೀರನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲು 'ಪರ್ಷಿಯನ್ ಚಕ್ರ' (Persian Wheel) ರೀತಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನ ಬಳಸಲಾಗಿರಬಹುದು. ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಜಲತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಭಾವ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ಹತ್ತಿರದ Water controller & Watch Tower

ಸ್ನಾನಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ

ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಂದಿರದ (Bathroom) ಅವಶೇಷಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ನಾನ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾರಂಜಿಯಂತೆ ನೀರು ಬೀಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಬಟ್ಟೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊಠಡಿಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ 

ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಗೆ ನೀರು ಹರಿಯುವ ದಾರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ನೆಲದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲೂ ನೀರು ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದವು. ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿ ಅರಮನೆ ಒಳಗೆ ತಂಪು ಕಾಪಾಡುವ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.

ಅರಮನೆ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಕಾಲುವೆಗಳು

ಜಲ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಜಲಕೋಶ

ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಜಲ್ ಮಹಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಮಹಡಿಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೋಶವಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನವಿಲಿನ ಆಕೃತಿಗಳಿಂದ ನೀರು ಕಾರಂಜಿಯಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇಂದಿಗೆ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಿಜಾಪುರ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಬಾವಡಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಕಾವಲು ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಜಲ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಅರಮನೆ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ಗೋಪುರದಂತಿರುವ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ಕಾವಲು ಗೋಪುರವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀರನ್ನು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅರಮನೆ ಒಳಗೆ ತರಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಅಂದಾಜು ಇದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಂಡದಂತಿರುವ ಭಾಗ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೀರಿನ ಹರಿವು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 

ಎತ್ತರದ ಜಾಗದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ನೀರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಗುಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನೀರು ಸಾಗಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ.

ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಕಾವಲು ಗೋಪುರ

ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಪಂಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಕುಮಟಗಿ ಕೆರೆ ಸುಮಾರು 200 ಏಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕೆರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಮಾನುಗಳ ಕಟ್ಟಡವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಂದಿರ ಅಥವಾ ಜಲಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಲ್ಲಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರಮನೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆರೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ರಚನೆ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕುಮಟಗಿ ಕೆರೆ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್

ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ

ಆದಿಲ್‌ಶಾಹಿಗಳು ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ರಾಜ-ರಾಣಿ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಬೇಟೆಯ ಚಿತ್ರಣಗಳು, ವಿದೇಶಿ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಆಗಮನ, ಸೇವಕಿಯರು, ಹೂವು-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ- ಇವುಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಅರಮನೆ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಜಯಪುರದ ಚಿತ್ರಶೈಲಿ ದಕ್ಕನ್ ಕಲಾಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಈಗ Archaeological Survey of India ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಶೇಷತೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. Water tower ಮೇಲ್ಭಾಗ ಈಗ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಏರುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಅರಮನೆ ಸುತ್ತ ಹಸಿರು ವಾತಾವರಣವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ, ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಈಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವಶೇಷಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಖತೀಜಾಪುರ ಚೋರ ಬಾವಡಿ ರಹಸ್ಯ; ಚಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಳ್ಳರು!

ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಕುಮಟಗಿ ಕೆರೆ

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವ

ಕುಮಟಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜಲವಾಸ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಉದಾಹರಣೆ. ಬಿಸಿಲಿನ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಂಪು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹರಿಸುವ ಯೋಜನೆ, ಮತ್ತು ಸುಂದರ ವಿನ್ಯಾಸ- ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅದು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗ ಸ್ಥಳದಂತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಂಪು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂದಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿಯಲು ಈ ಅರಮನೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಗೋಳ ಗುಮ್ಮಟ ಭವ್ಯತೆಯ ನಡುವೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ, ಆದಿಲ್‌ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಭಾವನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.