ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್: ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಾವಲು ಗೋಪುರ

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಮೇಲಿರುವ ತೋಪುಗಳು

ಗುಮ್ಮಟನಗರಿ, ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನಗರಿ ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದರೆ, ದಕ್ಕನ್ ಭೂಭಾಗದ ವೈಭವಶಾಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ವಂಶ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 200 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಜಯಪುರವನ್ನು ಆಳಿದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಕೋಟೆಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್

ವಿಜಯಪುರ ನಗರವನ್ನು ಶತ್ರುಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳು ಬಲಿಷ್ಠ ಕೋಟೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕೋಟೆಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು (ಬುರುಜ್‌ಗಳು) ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬುರುಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ವಿಜಯಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೋಪುಗಳು

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ – ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಮೂಲ

ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿ ಚೌಕದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಈ ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಇದೆ. 'ಬುರುಜ್' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಕಾವಲು ಗೋಪುರ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಸೈನಿಕರು ದೂರದ ಶತ್ರುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

'ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಜನಪ್ರಚಲಿತ ಕಥೆ ಇದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ಬೆರಣಿ (ಉಪಲಿ) ಅಂಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು 'ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಕಥೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ದೊರಕಿಲ್ಲ.

ಹೈದರ್ ಖಾನ್

ಈ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ:

• ಅಲಿ ಬುರುಜ್ – ಅಲಿ ಆದಿಲ್ ಶಾ I ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಾರಣ

• ಉಪರಿ ಬುರುಜ್ – ಉಪರಿ ಎಂದರೆ ಎತ್ತರ, ನಗರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬುರುಜ್

• ಹೈದರ್ ಬುರುಜ್ – ಕಮಾಂಡರ್ ಹೈದರ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಕಾರಣ

ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಬುರುಜ್‌ನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಆದಿಲ್ ಶಾ II ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೈದರ್ ಖಾನ್ ಅವರು 1584ರಲ್ಲಿ ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಒಂದು ಸಿಲಿಂಡರ್ ಆಕಾರದ ಗೋಪುರವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 95 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಏರಲು 73 ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳೂ ಇದ್ದು, ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಿಜಾಪುರ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ

ಬೃಹತ್ ತೋಪುಗಳ ರಹಸ್ಯ

ಈ ಬುರುಜ್ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ:

• ಒಂದು ಸುಮಾರು 30 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 22 ಟನ್ ತೂಕ

• ಮತ್ತೊಂದು ಸುಮಾರು 20 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 18.5 ಟನ್ ತೂಕ

ಈ ತೋಪುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಇಷ್ಟು ಭಾರವಾದ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ತುಂಡಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಿಧಾನ ಆ ಕಾಲದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತೋಪುಗಳು ಶಾಂತವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಗರ್ಜನೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಮೇಲಿರುವ ತೋಪುಗಳು

ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಲ್ಲ; ಅದು ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬುರುಜ್ ಮೇಲಿಂದ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋಳಗುಮ್ಮಟ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರೋಜಾ, ಜಾಮೀಯಾ ಮಸೀದಿ, ವಿಜಯಪುರ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಮೇಲ್ನೋಟದ ಅನುಭವ ಡ್ರೋನ್ ದೃಶ್ಯದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಿನ ತಂಪಾದ ಹೊತ್ತು ಅಥವಾ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ, ಈ ಸ್ಥಳದ ಸೌಂದರ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನಮೋಹಕವಾಗುತ್ತದೆ. 

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮಲಿಕ್ ಎ ಮೈದಾನ್; ವಿಜಯನಗರ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ತೋಪು

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿಶೇಷತೆ

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗೋಡೆಗಳು ಅದರ ಬಲಿಷ್ಠತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಗೋಪುರವು ಸಿಲಿಂಡರ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಶತ್ರುಗಳ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಇದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ಸಮತಟ್ಟಾದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೈನಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಅಗಲವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಸೈನಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಮೇಲೆ ನಿಂತಾಗ ಕಾಣುವ ವಿಜಯಪುರ ನಗರ

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮಹತ್ವ

ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ವಿಜಯಪುರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಳಗುಮ್ಮಟ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರೋಜಾ, ಜಾಮೀಯಾ ಮಸೀದಿ ಜೊತೆಗೆ ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್‌ಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಗರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಮೇಲಿರುವ ತೋಪು

ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯ

ಈ ರೀತಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ಕಾಲದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಇದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೂಡ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಾಗ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಮೇಲಿರುವ ತೋಪು

ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾವಲು ಗೋಪುರವಲ್ಲ; ಅದು ವಿಜಯಪುರದ ಶೌರ್ಯ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ನಿಂತಿದೆ.

ನೀವು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ, ಈ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ಅದರ ಮೇಲಿನಿಂದ ನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನುಭವ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.