ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ದೈತ್ಯ ಫಿರಂಗಿ!

ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್ ತೋಪು

ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೋಟೆಗಳು ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಆ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಫಿರಂಗಿಗಳು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಮಾತು ದಖನ್ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 200 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ Vijayapura ನಗರವನ್ನು ಆಳಿದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ, ಈ ಕೋಟೆಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ನಮಗೆ ದೈತ್ಯ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಆ ಫಿರಂಗಿಗಳ ಪೈಕಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫಿರಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದು – ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್ ತೋಪು.

ಶೇರಜಾ ಬುರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಹ ಶಿಲ್ಪಗಳು

ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ ಶಿವಾಜಿ ಸರ್ಕಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಶೇರಜಾ ಬುರ್ಜ್ ಎಂಬ ಕಾವಲುಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಈ ದೈತ್ಯ ಫಿರಂಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಮೇಲೆ ಹೋದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನವೊಂದು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಬುರ್ಜ್‌ಗೆ ಶೇರಜಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು, ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ಎರಡು ಸಿಂಹ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಕಾರಣ. ಆ ಸಿಂಹಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಶಾಸನವಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಹಗಲು–ರಾತ್ರಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ.

ಇಂದು ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ, ಹೂವಿನ ಸೌರಭ್ಯದ ನಡುವೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿರುವ ಈ ತೋಪು, ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಉಗುಳುತ್ತಾ ಭೋರ್ಗರೆದ ರಣರಂಗದ ಅಧಿಪತಿ.

ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧ (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ)

ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಜಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಥೆ

ಈ ಫಿರಂಗಿಯನ್ನು 1549ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೂಲದ ಅಧಿಕಾರಿ Muhammad bin Husain Rumi ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ತೋಪಿನ ಮೇಲಿರುವ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆತ ಅಹಮದನಗರದ ನಿಜಾಮಶಾಹಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ.

ಅಹಮದನಗರದ ಸುಲ್ತಾನ ಬುರ್ಹಾನ್ ನಿಜಾಮ್ ಷಾ, ತನ್ನ ಮಗಳು ಚಾಂದ್ ಬಿಬಿಯನ್ನು ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನ **Ali Adil Shah I**ಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವ ವೇಳೆ, ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಈ ಬೃಹತ್ ತೋಪನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದೈತ್ಯ ಫಿರಂಗಿ ಅಹಮದನಗರದಿಂದ ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ವಿಜಯಪುರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೋಪುಗಳು – ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಯುಗದ ರಣರಂಗದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು

ಅಹಮದನಗರದಿಂದ ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ತೋಪು (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ) 

ಅಹಮದನಗರದಿಂದ ವಿಜಯಪುರ – ಒಂದು ಸಾಹಸಗಾಥೆ

ಈ ತೋಪನ್ನು ಅಹಮದನಗರದಿಂದ ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಸಗಾಥೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ:

• 10 ಆನೆಗಳು

• 400 ಎತ್ತುಗಳು

• 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು

ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಈ ಭಾರೀ ತೋಪನ್ನು ಕೋಟೆ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿದರು. ಒಮ್ಮೆ ಕೋಟೆ ಹತ್ತಿದ ನಂತರ, ಈ ತೋಪನ್ನು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಯಾರಿಗೂ ಅಲುಗಾಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

ತಾಮ್ರ, ಕಬ್ಬಿಣ, ತವರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಿಂದ ಎರಕ ಹೊಯ್ದು ತಯಾರಿಸಲಾದ ಈ ತೋಪು ಸುಮಾರು 55 ಟನ್ ತೂಕ, 4.45 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 1.5 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದು, ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸುಮಾರು 500 ಮೀಟರ್ ದೂರದವರೆಗೂ ಮದ್ದುಗುಂಡನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ತೋಪು ಸಿಡಿಸುವಾಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಅದರ ಬಳಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬುದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬೆಂಕಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ತೋಪಿನ ಭಾರೀ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ತಾಪದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬ ವಿವರಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಿಜಾಪುರ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ

ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್ ತೋಪು

ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಣರಂಗದ ರಾಜ

1565ರ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನ ಅಲಿ ಆದಿಲ್ ಷಾ ಪ್ರಥಮ ಈ ತೋಪನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನವಾಯಿತು.

ದಖನ್ ಸುಲ್ತಾನರ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಈ ತೋಪು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ
“ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್” – ಅಂದರೆ ‘ರಣರಂಗದ ರಾಜ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು.

ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್ ತೋಪು (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ)

ಯುದ್ಧಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ

ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್ ಕೇವಲ ಯುದ್ಧಾಸ್ತ್ರವಲ್ಲ – ಅದು ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿ ಕೂಡ ಹೌದು.

• ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ → ಮಾನವನ ಆಕಾರದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ

• ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ → ಘರ್ಜಿಸುವ ಸಿಂಹದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ

• ಪಕ್ಕದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ → ಆನೆಗಳನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಿರುವ ಮೊಸಳೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ

ಇಂತಹ ಕಲಾತ್ಮಕ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ತಲೆಬಾಗಲೇಬೇಕು.

ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಔರಂಗಜೇಬನ ಗುರುತುತೋಪಿನ ಹೊರಮೈಯನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ಹೊಳಪುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಅರೇಬಿಕ್ ಶಾಸನಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.

• ಎರಡು ಶಾಸನಗಳು – ನಿಜಾಮಶಾಹಿ ಕಾಲದವು

• ಒಂದು ಶಾಸನ – 1686ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ Aurangzeb ಬರೆಸಿದ್ದು

ಇದು ಈ ತೋಪು ಎಷ್ಟು ರಾಜವಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ತೋಪನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷರು (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ)

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಹರಾಜಿನ ಕಥೆ

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ದೈತ್ಯ ತೋಪನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕ ನೋಡಿ ಆ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಇದು ಲಂಡನ್‌ನ ಯಾವುದೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತೇನೋ!

ಇನ್ನೂ 1854ರಲ್ಲಿ, ಬಿಜಾಪುರದ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಈ ತೋಪನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 150 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಅರಿತ ಸರ್ಕಾರ ಆ ಆದೇಶವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ತೋಪು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಉಪಲಿ ಬುರುಜ್; ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗೋಪುರ

ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್ ತೋಪು (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ)

ಇತಿಹಾಸದ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿ

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಉಗುಳುತ್ತಾ, ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಾ ರಣಚಂಡಿಗೆ ಔತಣ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ತೋಪು, ಇಂದು ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಶತಮಾನಗಳ ಯುದ್ಧಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.

ನೀವು ವಿಜಯಪುರ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಈ ಮಲಿಕ್-ಎ-ಮೈದಾನ್ ಫಿರಂಗಿಯನ್ನು ನೋಡೋದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮರೆಯಬೇಡಿ. ಇದು ಕೇವಲ ತೋಪು ಅಲ್ಲ – ಇದು ದಖನ್ ಇತಿಹಾಸದ ಘರ್ಜಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಯ.