ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲಾದಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಧಿಗಳು ವಸಾಹತು ಯುಗದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಾರುವ ಅಪರೂಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ.
ಕಲಾದಗಿ: ಒಂದು ಕಾಲದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ
ಕಲಾದಗಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ಸಮಾಧಿಗಳು ಸುಮಾರು 1820 ರಿಂದ 1884ರ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲಾದಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಇದನ್ನು “ಕಲಾದಗಿ ಕಲೆಕ್ಟರೇಟ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಂದಿನ ವಿಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವವೇ ಕಲಾದಗಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.
 |
| ಕಲಾದಗಿಯಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆ (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ) |
ಕಲಾದಗಿಯನ್ನು ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು:
- ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಭೂಪ್ರದೇಶ
- ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಹರಿಯುವ ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿ
- ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬೀಡುಬೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ವಾತಾವರಣ
- ಅಶ್ವಪಡೆ ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗಗಳು
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ನೆನಪಿಸುವ ಧಾರವಾಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಧಿಗಳು
ಸಮಾಧಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 64 ಸಮಾಧಿಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಚುರುಕಿಗಾರೆಯ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾಧಿಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೂ ಮೃತಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು, ತಂದೆಯ ಹೆಸರು, ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ವರ್ಷ, ಹಾಗೂ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಸಮಯದ ವಯಸ್ಸು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇವುಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಮಾಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮೃತರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಶೋಕಗೀತೆಗಳೂ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ 13 ತಿಂಗಳ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ವೃದ್ಧರ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ವಯೋಮಾನದವರ ಸಮಾಧಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
 |
| ಕಲಾದಗಿಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಧಿ |
ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಧಿಗಳು
ಈ ಸಮಾಧಿಗಳು ಯೂರೋಪಿನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ. ಕ್ರಾಸ್ ಗುರುತುಗಳು, ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು, ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಬಲ್ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಮಾಧಿಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಂಚಲೋಹ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಶಿಲುಬೆಗಳಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವು ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಮಾಧಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಎರಡು ಸಮಾಧಿಗಳು ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.
ಸಮಾಧಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಮಾನವೀಯ ಕಥೆಗಳು
ಈ ಗೋರಿಗಳು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಹಿಂದೆಯೂ ಮಾನವೀಯ ನೋವಿನ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ, ಕಾಲರಾದಿಂದ ಸಾವಿಗೀಡಾದ ಯುವತಿ, ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ–ಮಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳು — ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಸಮಾಧಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿವೆ.
1851ರ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪ ಮುಳುಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ, 1821ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 13 ತಿಂಗಳ ಮಗುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಿ, 1822ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಥೆ ಮನಕಲಕುವಂತಿದೆ. ಪತ್ನಿಯ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿರುವ ಶೋಕಗೀತೆ ಆ ಕಾಲದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶಿವಾಜಿಯಿಂದ ಹತನಾದ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ನಿಜವಾದ ಸಮಾಧಿ ಎಲ್ಲಿದೆ ಗೊತ್ತಾ?
ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಧರ್ಭ
1824ರಲ್ಲಿ ಕಲಾದಗಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕಿತ್ತೂರು ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿತ್ತು. ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕಲಾದಗಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಊಹೆಗಳಿವೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
 |
| ಕಲಾದಗಿಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಧಿಗಳು |
ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯ
ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸಮಾಧಿಗಳು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿವೆ. ಕಸ, ಜಾಲಿಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಮಾಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕಳ್ಳರ ಪಾಲಾಗುತ್ತಿರುವುದೂ ಆತಂಕಕಾರಿ.
ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮುಂದಾಗಬೇಕಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಇತಿಹಾಸಪ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸಾಹತು ಯುಗದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಇದು ಮಹತ್ವದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬಹುದು.
ಕಲಾದಗಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಧಿಗಳು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋರಿಗಳಲ್ಲ. ಅವು ವಸಾಹತು ಯುಗದ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರ, ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ನೋವಿನ ನೆನಪುಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸುವಂತೆಯೇ.
