ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾವೈಕ್ಯ ಸಾರುವ ಯಮನೂರ ಚಾಂಗದೇವ ಉರುಸ್

ಯಮನೂರು ಚಾಂಗದೇವ

ಹಿಂದೂ–ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವೆ ಭಾವೈಕ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೂಫಿ ಸಂತರು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಈ ಸಂತರ ದರ್ಗಾಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಭಕ್ತಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಸೂಫಿ ಸಂತರು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜನರ ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಪವಾಡ ಪುರುಷರಾಗಿ, ಕೆಲವರು ಮೊಹರಂ ದೈವಗಳಾಗಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಯಮನೂರಿನ ಚಾಂಗದೇವರು

ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನವಲಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಮನೂರು ಗ್ರಾಮವು ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಭಾವೈಕ್ಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಚಾಂಗದೇವರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೂಫಿ ಸಂತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯಮನೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚಾಂಗದೇವರ ಉರುಸ್ ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮುಸ್ಲಿಮರು ನಮಾಜು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಸಂತನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುವುದು ಯಮನೂರಿನ ವಿಶೇಷತೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಖಾಜಾ ಬಂದೆ ನವಾಜ್ ದರ್ಗಾ – ಸೂಫಿ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಭಾವೈಕ್ಯದ ಸಂಕೇತ

ಚಾಂಗದೇವರ ಜೀವನ ಕಥೆ

ಜನಪ್ರಚಲಿತ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಚಾಂಗದೇವರು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾಥಸಂಪ್ರದಾಯದ ಯೋಗಸಾಧಕರಾಗಿದ್ದು, ಯೋಗವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಚಾಂಗದೇವರು ಸುಮಾರು 1400 ವರ್ಷ ಬದುಕಿದ್ದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು “ಜಿಂದೇವಲಿ” ಅಂದರೆ ಸಾವಿಲ್ಲದ ಸಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಿಂತಲೂ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ರಾಜಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಚಾಂಗದೇವ (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ)

ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆ

ಚಾಂಗದೇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತವನ್ನು ಸುಲ್ತಾನರು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನಪದ ಕತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಮ್ಮೆ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನನ ಮಗ ಭಾರೀ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅರಮನೆಯ ವೈದ್ಯರು ಎಷ್ಟೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರೂ ಫಲವಿಲ್ಲ.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಹಕೀಮನು, ರಾಜಕುಮಾರ ಬದುಕಬೇಕಾದರೆ ಹುಲಿಯ ಹಾಲು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಚ್ಚರಿ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಚಾಂಗದೇವರು ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಚೇಳನ್ನು ಕಡಿವಾಣವಾಗಿ, ನಾಗರಹಾವನ್ನು ಬಾರುಕೋಲಾಗಿ ಹಿಡಿದು ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದರು ಎಂಬ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಚಾಂಗದೇವರು ತಮ್ಮ ಯೋಗದಂಡದಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಸವರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಗುಣಮುಖನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂತನ ಮಹಿಮೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಾಂಗದೇವ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮುಖಾಮುಖಿ (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ)

ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿಯ ಘಟನೆ

ಚಾಂಗದೇವರು ತಮ್ಮ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗರ್ವಪಟ್ಟು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಜನಪದ ಕತೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಚಾಂಗದೇವರನ್ನು ಕಂಡ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು, ತಾವು ಕುಳಿತ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನೇ ಚಲಿಸಿ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಚಾಂಗದೇವರ ಅಹಂಕಾರ ಭಂಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಂತರ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಚಾಂಗದೇವರಿಗೆ ವೇದಾಂತದ ಸಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ 65 ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳು “ಚಾಂಗದೇವ ಪತ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ತಂಗಿ ಮುಕ್ತಾಬಾಯಿ ಚಾಂಗದೇವರಿಗೆ ಹಠಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಯಮನೂರ ಚಾಂಗದೇವ ದರ್ಗಾ

ಯಮನೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಗದ್ದುಗೆ

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಂಗದೇವರು ನವಲಗುಂದದ ಯಮನೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಯಮನೂರಪ್ಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣತಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಂಗದೇವರು ಸಮಾಧಿಯಾದ ನಂತರ, ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೋಜಿ ಗುರುಗಳ ಆದೇಶದಂತೆ ಯಮನೂರಿಗೆ ಬಂದು ಗದ್ದುಗೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಗದ್ದುಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ಮತ್ತು ಹಸ್ತ ಗುರುತುಗಳನ್ನು, ನರಗುಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಇರಿಸಿಹೋದನೆಂದು ಗಜೆಟಿಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾವೈಕ್ಯ ಸಾರುವ ಮೊಹರಂ

ಯಮನೂರ ಚಾಂಗದೇವ ದರ್ಗಾ ಮುಂದೆ ಭಕ್ತರು

ದರ್ಗಾದಲ್ಲೊಂದು ದೇಗುಲ

ಈ ಗದ್ದುಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಕ್ಷೇತ್ರೋಜಿ ವಂಶಜರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರೊಳಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಇದ್ದು, ದರ್ಗಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮಾಲ್ದಿ ಎಡೆ, ಗಂಧ, ಹಸಿರು ಬಟ್ಟೆ, ನವಿಲುಗರಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಜನರು ಇದನ್ನು ದರ್ಗಾ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ತಮ್ಮ ಹರಕೆ ತೀರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದರ್ಗಾ ಸಮೀಪದ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಳ್ಳದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಭಾವೈಕ್ಯದ ಸಂಕೇತ

ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಚಾಂಗದೇವರು, ಯಮನೂರಪ್ಪನಾಗಿ, ಚಾಂಗ್‌ಪೀರನಾಗಿ, ಮೊಹರಂ ದೈವವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ಸೂಫಿ ಸಂತನಲ್ಲ — ಹಿಂದೂ–ಮುಸ್ಲಿಮ ಭಾವೈಕ್ಯದ ಜೀವಂತ ಪ್ರತೀಕ.