ವಿಜಯಪುರದ ಮೆಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿ; ಇಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಉಂಟು!

ವಿಜಯಪುರದ ಮೆಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿ

ಸುಮಾರು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನಾತ್ ವಿಜಯಪುರವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳ ಗುಮ್ಮಟ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರೋಜಾ, ಬಾರಾ ಕಮಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನೂರಾರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಅವುಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಮಾರಕವೇ ಮೆಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿ.

ಈ ಮಸೀದಿ ತನ್ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದಲೇ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1669ರಲ್ಲಿ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಅರಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಸೀದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ಇದು ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆಯರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಮಿಂಬರ್ (ಉಪನ್ಯಾಸ ವೇದಿಕೆ) ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮೂಹ ನಮಾಜ್‌ಗಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200 ಮಹಿಳೆಯರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮಾಜ್ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಿದೆ.

ಮಸೀದಿ ಮುಂದೆ ನಮಾಜ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು

ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಈ ಮಸೀದಿ ವಿಜಯಪುರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ.

ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮೆಕ್ಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು, ಅದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಾದರಿಯ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮಸೀದಿಯ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕಾದ ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದಕ್ಕೆ 'ಮೆಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕರೀಮುದ್ದೀನ್ ಮಸೀದಿ – ದೇವಾಲಯವೇ ಮಸೀದಿಯಾಯಿತೇ?

ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಇತಿಹಾಸ

ಈ ಮಸೀದಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡವೊಂದು ಇತ್ತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬರಿಂದ ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಮಹಾಬರಿ ಖಂಡಯತ್ ಇಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರೆಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಥಮ ಮಸೀದಿ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ 16ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆ ಮಸೀದಿ ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಆನೆಗಳ ಶಿಬಿರ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಕಾಜಿಯೊಬ್ಬರು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ, ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡವು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಹೆನ್ರಿ ಕಜಿನ್ಸ್ ತಮ್ಮ Bijapur and its Architectural Remains ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಮೆಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಸೀದಿ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಜೋಡಿ ಮಿನಾರ್ ಗಳು

ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮಂಟಪ

ಮಸೀದಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಮಿಹ್ರಾಬ್, ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಜೂಕಾದ ಕುಸುರಿ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮಸೀದಿ ಸುತ್ತಲೂ ಚೌಕಾಕಾರದ, ಕಮಾನುಗಳಿರುವ ಎತ್ತರದ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಂಟಪವನ್ನು ಕೆಲ ಕಾಲ ಸರೈ (ವಸತಿ ಗೃಹ)ಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕಲಬುರಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿ

ಜೋಡಿ ಮಿನಾರ್‌ ಕುರಿತ ಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು

ಮಸೀದಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಜೋಡಿ ಮಿನಾರ್‌ಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಮೀಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರು, ಈ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಬಳಸಿದ ಗೋದಾಮುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಶಿಬಿರ ಇದ್ದ ಕಾರಣ, ಸಂಗ್ರಹಿತ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಆನೆಗಳ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬ ಊಹೆಯೂ ಇದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಇವು ಮೊದಲು ಕಾವಲು ಗೋಪುರಗಳಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು, ನಂತರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು.

ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ

ಎತ್ತರವಾದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಕಾರಣ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಮಸೀದಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ಮಸೀದಿ ಇಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಅಪರೂಪದ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡದೇ ಹೋಗಬಾರದು.