 |
| ಆಲಂ ದೇವರುಗಳು ಅಗ್ಗಿ ತುಳಿಯುತ್ತಿರುವುದು |
ಮೂಲತಃ ಇದು ಶೋಕಾಚರಣೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಹರಂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿಯೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಿಕೂರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆ ಇದಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆ.
 |
| ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥ |
ನಂದಿಕೂರ- ಸಮುದಾಯಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ನೆಲೆ
ಕಲಬುರಗಿ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಏಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿಕೂರ ಗ್ರಾಮವು ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಮೊಹರಂನಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ವರ್ಗ ಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಡವ-ಬಲ್ಲಿದ, ಮೇಲು-ಕೀಳು ಎಂಬ ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಾಮ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ.ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಗಾದಲ್ಲಿ 'ಆಲಂ' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪವಿತ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಲಂಗಳು ಹಸನ್ ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಚಂದ್ರದರ್ಶನವಾದ ನಂತರ ಆಲಾವಿ ಕುಣಿ ತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಎರಡನೇ ದಸರಾ ಮುದ್ಗಲ್ ಮೊಹರಂ
 |
| ಆಲಾವಿ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಯುವಕರು |
ಹರಕೆ, ದಂಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ
ಮೊಹರಂ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಂದಿಕೂರದ ದರ್ಗಾಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೋರಿಕೆಗಳು ನೆರವೇರಿದರೆ ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವರು ದರ್ಗಾ ಸುತ್ತ ದೀರ್ಘ ದಂಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಹಸಿರು ಧ್ವಜ ಹಿಡಿದು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಬಂದು ನೈವೇದ್ಯ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.ಹಲಗೆಗಳ ತಾಳ, ನಗಾರಿ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಭಜಂತ್ರಿಗಳ ಧ್ವನಿಯ ನಡುವೆ ಈ ಆಚರಣೆ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಿಶ್ರ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ.
 |
| ಮೊಹರಂ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಂದಿಕೂರ ಗ್ರಾಮದ ಮಕ್ಕಳು |
ಅಗ್ಗಿ ತುಳಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ಅಗ್ಗಿ ತುಳಿಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮ ಯುವಕರು ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಆಲಾವಿ ಕುಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ ಬಳಿಕ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದವರೆಗೂ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಉರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲಗೆಗಳ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ ಕುಣಿತ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಯುವಕರು ಬೆಂಕಿಯ ಸುತ್ತ ಅಲಾಯಿ ಕುಣಿತ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಕರು, ಹಿರಿಯರು- ಎಲ್ಲರೂ ತಾಳಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡುಗಾರರು ಮೊಹರಂ ಪದಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅಗ್ಗಿ ತುಳಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಧೈರ್ಯ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾವೈಕ್ಯ ಸಾರುವ ಯಮನೂರು ಚಾಂಗದೇವ ಉರುಸ್
ಆಲಂ ಸವಾರಿ- ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಕ್ಷಣ
ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿಯ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ದರ್ಗಾದಲ್ಲಿರುವ ಆಲಂಗಳು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸವಾರಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸವಾರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಜನರು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಪಂಜಾ ಹೊತ್ತವರು ಆವೇಶಭರಿತ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಜೊತೆ ನಗಾರಿ, ಭಜಂತ್ರಿ, ಹಲಗೆಗಳ ಸದ್ದು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಮಹಿಳೆಯರು ನೀರು ಸುರಿದು ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಪಂಜಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿ ಎಂದು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತಭೇದಗಳ ಗಡಿ ಅಳಿದು, ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಭಾವ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸವಾರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು. ಇದು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
 |
| ಆಲಂ ದೇವರುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯ ಕ್ಷಣ |
ದಫನ್ ಮತ್ತು ಶೋಕಾಚರಣೆ
ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ದಫನ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಉಪವಾಸ ವ್ರತ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಶೋಕಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೊಹರಂ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.ಮೂಲತಃ ಕರಬಲಾದ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಆಚರಣೆ, ನಂದಿಕೂರದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಶೋಕ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ತಾಜಿಯಾ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಾತಮಿ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅಗ್ಗಿ ತುಳಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕಾಣಬಹುದು. ನಂದಿಕೂರದ ಆಚರಣೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
 |
| ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು |
ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಅಲ್ಲ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಹಲವು ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಸಾಗಿಬಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಕಾಲಾನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡರೂ ಮೂಲ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶ
ಮೊಹರಂ ನಂದಿಕೂರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಂದೇಶ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಸೇರುವುದು, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರುವುದು, ಗ್ರಾಮ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು- ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯದ ನೆನಪನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕುಂಭಮೇಳ ಕೊಪ್ಪಳ ಗವಿಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ
 |
| ನಂದಿಕೂರ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ದೃಶ್ಯ |
ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ದಾಖಲೆಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ಹಾಡುಗಳು, ಪದಗಳು, ಆಚರಣೆ ಕ್ರಮ- ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಭಾಗ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮುಖ್ಯ.ಮೊಹರಂ ನಂದಿಕೂರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೋಕಾಚರಣೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಹಬ್ಬ. ಕರಬಲಾದ ದುರಂತದ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಆಚರಣೆ, ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪ ಪಡೆದು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಹಸಿರು ಧ್ವಜ, ಹಲಗೆ ಸದ್ದು, ಅಗ್ಗಿ ತುಳಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಆಲಂ ಸವಾರಿ- ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತವೆ: ಭಿನ್ನತೆಯ ನಡುವೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊಹರಂ ನಂದಿಕೂರದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ; ಅದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಸಹಜ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
